ގާނޫނީ ސިފަޖެހި، ބާރުތަކެއް ލިބިގެން އައި ނަމަވެސް، އުފެދުނު ދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ފާޑުކިޔުންތަކާ ސުވާލުތަކުން ސަލާމަތްނުވެވުނު އެއް މުއައްސަސާއަކީ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ހިންގުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ (ޑަބްލިއުޑީސީ) ތަކަކީ ރަށު ފެންވަރުގަޔާއި ސިޓީ ފެންވަރުގައި އަންހެނުންގެ ހައްގުތަކާއި ކުރިއެރުމަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަންޖެހޭ މުއައްސަސާއެކެވެ.
ގާނޫނީ ގޮތުން ބަލާއިރު، އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކަށް ބޮޑެތި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް ވަނީ މަތިކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:
އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީތަކަށް ގާނޫނީގޮތުން ބޮޑެތި ޒިންމާތަކެއް މަތިކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، އަމަލީ މައިދާނުގައި އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ގިނަ ސަބަބުތަކެއް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
ކޮމިޓީގެ ހިންގުމުގެ އެންމެ އިސް ދެ މަގާމަކީ ރައީސާ އާއި ނައިބު ރައީސާއެވެ. ރައީސާގެ ޒިންމާއަކީ ކޮމިޓީގެ ބައްދަލުވުންތައް ތާވަލުކޮށް، ހިންގުމުގެ އެންމެހާ ކަންކަން ސީދާ ގޮތުން ބެލެހެއްޓުމެވެ. ނައިބު ރައީސާގެ ޒިންމާއަކީ ރައީސާ ނެތް ހާލަތްތަކުގައި ކޮމިޓީގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އުފުލުމެވެ.
މީގެ ކުރިން ޑަބްލިއުޑީސީގެ މެންބަރުންނަށް ދެމުން އައީ ވަރަށް ކުޑަ އެލަވަންސެކެވެ. ނަމަވެސް، ކޮމިޓީތަކަކީ “ފުލް-ޓައިމް” ކޮށް މަސައްކަތްކުރާ ތަންތަނަށް ހެދުމުގެ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން ނޭޝަނަލް ޕޭ ކޮމިޝަނުން ވަނީ މުސާރައިގެ އޮނިގަނޑަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްފައެވެ.
މި ބަދަލާއެކު ރައީސާ އާއި ނައިބު ރައީސާގެ މުސާރައިގެ މެދުގައި ބޮޑު ފަރަގެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. (ހާއްސަކޮށް ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ ދަށުން ހިނގާ ޑަބްލިއުޑީސީތަކުގައި):
| މަގާމު | މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް (އާދައިގެ ރަށްރަށުގައި) | މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް (ސިޓީތަކުގައި) |
| ކޮމިޓީގެ ރައީސާ | 15,000 ރުފިޔާ | 20,000 ރުފިޔާ (ފިނޭންސްގެ ފަހުގެ ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް) |
| ނައިބު ރައީސާ | 6000 ރުފިޔާ ދެމެދު | 700 ރުފިޔާ |
| އާންމު މެންބަރުން | 5,000 ރުފިޔާ | 6000 ރުފިޔާ |
ރައީސާއަކީ ކޮންމެ ދުވަހަކު ރަސްމީ ގަޑީގައި އޮފީހަށް ހާޒިރުވެ، އިދާރީ ހުރިހާ ލިޔެކިޔުންތަކެއްގައި ސޮއިކޮށް، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ފަރާތެކެވެ. ނައިބު ރައީސާ އާއި އާންމު މެންބަރުން ގިނައިން ހާޒިރުވަނީ ހަމައެކަނި ބާއްވާ ބައްދަލުވުންތަކަށާއި ހަރަކާތްތަކަށެވެ. ކޮމިޓީގެ ބަޖެޓުން ހިނގާ އެއްވެސް މާލީ މައްސަލައެއް ނުވަތަ އިދާރީ ގޯހެއް ހިނގައިފިނަމަ، ގާނޫނީ ގޮތުން ފުރަތަމަ ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ފަރާތަކީ ރައީސާއެވެ.
މި ބޮޑު ފަރަގުގެ ސަބަބުން ބައެއް ރަށްރަށުގެ ކޮމިޓީތަކުގެ ތެރޭގައި ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް އުފެދިފައިވާއިރު ނައިބު ރައީސާއާއި މެންބަރުންގެ މުސާރަވެސް މިއަށްވުރެ ބޮޑުކޮށްދިނުމަށް އެދި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދަނީ ވަކާލާތު ކުރަމުންނެވެ.
މި ބަދަލާއެކު އާންމުންގެ މެދުގައި ވަނީ ބޮޑު ސުވާލެއް އުފެދިފައެވެ: ޑަބްލިއުޑީސީގެ އިސްވެރިންނަށް މިހާ ބޮޑު މުސާރައެއް ހައްގުތޯއެވެ؟
ބަހުސްގެ ދެ ފަރާތް:
ހައްގުވާކަމަށް ބުނާ ފަރާތްތައް: މި ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި މިއީ ފުލް-ޓައިމް ވަޒީފާއަކަށް ހަދައި، ގާނޫނީ ޒިންމާތައް ފުރިހަމައަށް އަދާކުރުމަށްޓަކައި ދޭންޖެހޭ މުސާރައެކެވެ. މުސާރަ ބޮޑުވުމުން މަގާމުގެ ޒިންމާދާރުކަން އިތުރުވެ، ގާބިލު މީހުން މި މަގާމުތަކަށް ކުރިމަތިލާނެއެވެ.
ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތައް: ގިނަ ރަށްރަށާއި ސިޓީތަކުގައި ޑަބްލިއުޑީސީން ކުރާ އަމަލީ މަސައްކަތެއް ނުފެންނައިރު، ހަމައެކަނި މަހަކު އެއް ފަހަރު ނުވަތަ ދެ ފަހަރު ބާއްވާ ބައްދަލުވުމަކަށް މިހާ ބޮޑު މުސާރައެއް ދިނުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބުރައެކެވެ. އަދި ބައެއް މެންބަރުންގެ ފެންވަރު ހުރި ގޮތުން މިއީ ސިޔާސީ ނުފޫޒުން ދެވޭ މުސާރައެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް ބައެއް އާންމުން ސިފަކުރެއެވެ.
ޑަބްލިއުޑީސީތަކަށް ބޮޑު މުސާރައެއް ދިނުން ހައްގުވާނީ، އެ ކޮމިޓީތަކުން ރަށްރަށުގެ އަންހެނުންގެ ކުރިއެރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތައް މިހާރަށްވުރެ ހަރުދަނާކޮށް، ނަތީޖާ ނެރެދީގެން ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު އެއްބަސްވެއެވެ.
އަލަށް އިންތިހާބުވެ މަގާމުގެ ހުވާކޮށްފައިވާ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީއަށް މަސައްކަތްކުރާ ކޮމިޓީ ތަކާ މެދު ރައްޔިތުން ކުރާ އުއްމީދުތައް މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. ހާއްސަކޮށް މުސާރައާއި އިނާޔަތްތަކަށް އައި ހެޔޮ ބަދަލާއެކު، ހަމައެކަނި ނަމެއްގައި އޮންނަ ކޮމިޓީއެއްގެ ބަދަލުގައި، އަމަލީ ގޮތުން ނަތީޖާ ނެރޭ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކެއް ފެނުމަކީ ރައްޔިތުންގެ އެންމެ ބޮޑު އެދުމެވެ.
ލިޔުމަށް އިތުރުކުރެވިދާނެ މުހިންމު ބައެއް ބައިތައް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ:
ރަށުގެ ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވާލުމާއި ނިންމުންތައް ނިންމުމުގައި އަންހެނުންގެ ބަސް ބާރުވެރިކުރަންޖެހެއެވެ. ރައްޔިތުން ބޭނުންވަނީ ތަފާތެވެ. އާދައިގެ މަތިން ހިންގާ ފެހުމުގެ ކޯސްތަކާއި ކޭކު އަޅަން ދަސްކޮށްދޭ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ބަދަލުގައި، މިހާރުގެ އަންހެނުންނަށް ބޭނުންވަނީ: އޮންލައިންކޮށް ވިޔަފާރިކުރުމާއި، މާކެޓިން އަދި މާލީ ހިސާބުތައް ބަލަހައްޓާނެ ގޮތުގެ ތަމްރީނެވެ. މިއްލަ މަސައްކަތްކުރާ އަންހެނުންނަށް ބޭންކުތަކާއި މުއައްސަސާތައް މެދުވެރިކޮށް ފަސޭހައިން މާލީ އެހީތެރިކަން ލިބޭނެ މަގުތައް ފަހިކޮށްދިނުމެވެ.
އަންހެނުންގެ ހައްގުތަކަށް ވަކާލާތުކުރުމުގެ އިތުރުން، މުޖުތަމައުގައި ހުރި ބޮޑެތި މައްސަލަތަކަށް އާ ކޮމިޓީން އަމާޒު ހިފަންޖެހެއެވެ. ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަކާއި ވަޒީފާގެ ބުރަދަނުގެ ސަބަބުން އަންހެނުންނަށް ދިމާވާ ނަފްސާނީ މައްސަލަތަކަށް ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް، އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން މުހިއްމެވެ. ގެވެށި އަނިޔާއާއި އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވާ އެކި ގޮންޖެހުންތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ރައްކާތެރި މާހައުލެއް ބިނާކުރުންޖެހެއެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މަގްބޫލުކަން ކޮމިޓީއަށް ހޯދޭނީ ކުރާ މަސައްކަތުގެ “ކޮލިޓީ” ހިފަހައްޓައިގެންނެވެ. ދައުލަތުން ބޮޑު މުސާރައެއް ހޭދަކުރާއިރު، ކޮމިޓީގެ މަސައްކަތްތަކުގެ “ޕްލޭން” އާއި “ނަތީޖާ” ރައްޔިތުންނަށް ފެންނަން އޮތުމަކީ މިހާރުގެ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ގޮތްކަން ޔަގީނެވެ.
