ސޯޝަލް މީޑިއާއަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ބައެކެވެ. ފޭސްބުކް، އިންސްޓަގްރާމް، ޓިކްޓޮކް އަދި އެކްސް ފަދަ މަންސަތަކަކީ މީހުންނާ ގުޅުންބަދަހިކޮށް، މައުލޫމާތު ހޯދައި ފެތުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެންމެ އާންމު ވަސީލަތެވެ. ނަމަވެސް، މުސްލިމުންގެ ހައިސިއްޔަތުން އަޅުގަނޑުމެން ދަންނަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ، އިންޓަނެޓުގެ ދުނިޔޭގައި ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކީވެސް މާތް الله ގެ ހަޒުރަތުގައި ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭނެ ކަމެއް ކަމެވެ. އެހެންކަމުން ސޯޝަލް މީޑިއާ ބޭނުންކުރުމުގައިވެސް އިސްލާމީ ރިވެތި އަހުލާގު ހިފެހެއްޓުމަކީ ނުހަނު މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މީހާގެ އަސްލު ނަން ނުވަތަ ފޮޓޯ ނުފެންނަ ގޮތަށް ހުރި ނަމަވެސް، ކުރާ ކޮންމެ ކޮމެންޓަކާއި، ލިޔާ ކޮންމެ ޕޯސްޓަކީ މަލާއިކަތުން ލިޔުއްވާނެ އެއްޗެކެވެ. ކީރިތި ގުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވަނީ އިންސާނާ ބުނާ ކޮންމެ ބަހެއް ލިޔުއްވުމަށްޓަކައި މަލާއިކަތުން ތައްޔާރަށް ތިއްބަވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، ކީބޯޑުން ޓައިޕްކުރާ ކޮންމެ އަކުރަކީވެސް ތިމާގެ އަމަލުފަތުގައި ލިޔެވޭނެ އެއްޗެއްކަން ހަނދާންކުރަން ޖެހެއެވެ. ފޯނުގެ ސްކްރީން ފަހަތުގައި އިންނަ ވަގުތަކީވެސް ތިމާގެ އަމަލުތައް ބެލެވިގެންވާ ވަގުތެކެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެންމެ އާންމު އެއް މައްސަލައަކީ ދޮގު ހަބަރުތަކާއި ފިތުނަ ފެތުރުމެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ވަނީ ހަބަރެއް ލިބުމާއެކު އޭގެ ތެދުދޮގު ބެލުމަށް ނުވަތަ ތަބައްޔުންވުމަށް އަންގަވާފައެވެ. އެހެން މީހެއްގެ އަބުރާ ބެހޭގޮތުން ނުވަތަ މުޖުތަމައުގެ އަމަންއަމާންކަން ނަގާލެވޭ ފަދަ ވާހަކައެއް ފެންނައިރަށް، އޭގެ ހަގީގަތް ނުހޯދައި އެހެން މީހުންނަށް ފޮނުވުމަކީ ފާފަވެރިވާނެ ކަމެކެވެ. މީހަކު އަޑުއަހާހާ އެއްޗެއް ފެތުރުމަކީ އޭނާ ދޮގުވެރިއަކަށް ވުމަށް ފުދޭކަމެއް ކަމަށް ރަސޫލާ ﷺ ހަދީސްކުރައްވާފައިވެއެވެ.
މީހުންނަށް މަލާމާތްކުރުމާއި، ހަޑިހުތުރު ބަސްތަކުން ކޮމެންޓުކުރުމަކީ މުސްލިމެއްގެ ސިފައެއް ނޫނެވެ. މީހަކާ ހިޔާލު ތަފާތުވިޔަސް، ބަހުސްކުރަން ޖެހޭނީ ރިވެތި ގޮތުގައެވެ. އަނެކާއަށް ލައުނަތްދިނުމާއި، މީހުންގެ ސިފައަށް ނުވަތަ އާއިލާއަށް ނިސްބަތްކޮށް ހަޑި އެއްޗެހި ކިޔުމަކީ އިސްލާމީ އަހުލާގާ މުޅިން ހިލާފު ކަމެކެވެ. މުސްލިމަކީ އޭނާގެ ދުލާއި އަތުގެ ނުބައިކަމުން އެހެން މުސްލިމުން ސަލާމަތްވެގެންވާ މީހާކަން އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ހަނދާންކުރަން ވާނެއެވެ.
މީހުންގެ ނުބައި ވާހަކަ ދެއްކުމާއި ދޭތެރެޖެއްސުމަކީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވަރަށް ފަސޭހައިން ކުރެވޭ ފާފައެކެވެ. މީހެއްގެ ފޮޓޯއަކަށް ނުވަތަ ޕޯސްޓަކަށް އެމީހަކު ނުރުހޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ފާޑުކިޔައި، އެހެން މީހުންނާ އެ ވާހަކަ ހިއްސާކުރުމަކީ ގީބަބުނުމެވެ. މިއީ މަރުވެފައިވާ ތިމާގެ އަހުގެ މަސްކެއުން ފަދަ ނުބައިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައެއްކަން ގުރުއާނުގައި ވަނީ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ގުރޫޕްތަކުގައި މީހުންނަށް ޖޯކުޖަހައި ފުރައްސާރަކުރުމަކީވެސް ހަމަ މިފަދަ ބޮޑު ފާފައެކެވެ.
ނަޒަރު ތިރިކުރުމަށް އަންގަވާފައިވާ އެންގުން އިންޓަނެޓުގެ މާހައުލަށްވެސް ފެތެއެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވާ ބަރަހަނާ ނުވަތަ ނިވާކަންކުޑަ މަންޒަރުތަކާއި ވީޑިއޯތަކަށް ބެލުމުން ދުރުހެލިވާން ޖެހެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އަމިއްލަ ފޮޓޯއާއި ވީޑިއޯ ހިއްސާކުރާއިރުވެސް އިސްލާމީ ހެދުމުގެ މިންގަނޑާއި ހަޔާތެރިކަން ހިފެހެއްޓުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް ވާޖިބެކެވެ. އަމިއްލަ އިއްފަތްތެރިކަން ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އޮންލައިންކޮށްވެސް ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.
މީހުންގެ ސިއްރުތައް ހިފެހެއްޓުމާއި ޕްރައިވެސީއަށް އިހުތިރާމް ކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެހެން މީހެއްގެ ހުއްދައާ ނުލައި އޭނާގެ ފޮޓޯއެއް ނުވަތަ ޒާތީ މައުލޫމާތެއް އާންމުކުރުމަކީ ކޮށްގެންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެ އިތުރުން، އަމިއްލައަށް ކުރެވޭ ފާފަތައް ފަހުރުވެރިކަމާއެކު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހާމަކުރުމަކީ (މުޖާހަރާ ކުރުމަކީ) މާތް الله ގެ މާފު ލިބުމުން މަހުރޫމްވެދާނެ ކަމެކެވެ. ސިއްރުކޮށްދެއްވި ކަމެއް އަމިއްލައަށް ފަޒީހަތްކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ދެއްކުންތެރިކަން ވަނީ އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައެވެ. ކުރާ ކޮންމެ އަޅުކަމެއް، ދޭ ކޮންމެ ސަދަގާތެއް މީހުންނަށް ދެއްކުމަށްޓަކައި ޕޯސްޓުކުރުމަކީ އެކަމުގެ ސަވާބު ގެއްލިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކުރަންވާނީ ހަލާސްތެރިކަމާއެކު الله އަށް ޓަކައެވެ. ގިނަ ލައިކް އަދި ކޮމެންޓް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި އަމަލުތައް ބައްޓަންކުރުމަކީ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ.
ވަގުތަކީ މުސްލިމަކަށް ލިބިފައިވާ އެންމެ އަގުހުރި ނިއުމަތެވެ. ފޭސްބުކް ނުވަތަ ޓިކްޓޮކް ބެލުމުގައި އެތައް ގަޑިއިރެއް ބޭކާރުކޮށްލުމަކީ ދީނީ ގޮތުންވެސް މަނާކުރައްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ނަމާދު ވަގުތުތައް ފާއިތުވުމާއި، އާއިލާއަށް ދޭންޖެހޭ ވަގުތު ނުދެވުމާއި، ކުރަންޖެހޭ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. އެހެންކަމުން ސޯޝަލް މީޑިއާ ބޭނުންކުރުމުގައި ވަކި އިންތަކަކާއި ވަގުތުތަކެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހެއެވެ.
ނަމަވެސް ސޯޝަލް މީޑިއާއަކީ ހަމައެކަނި ނުބައި އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މިއީ ހެޔޮކަންކަމަށް ގޮވާލައި، ދީނީ މައުލޫމާތު ފެތުރުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ވަރަށް ބާރުގަދަ ހަތިޔާރެކެވެ. ފައިދާހުރި ލިޔުންތައް ހިއްސާކުރުމާއި، މީހުންނަށް ހިތްވަރުދިނުމާއި، ރަނގަޅު ކަންކަމަށް ބާރުއެޅުމަށް މި މަންސަތައް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން އެތައް ބަޔަކަށް ހިދާޔަތު ލިބި، އެކަން ވެގެންދާނީ ތިމާއަށް ދާއިމީ ސަވާބު ލިބޭނެ (ސަދަގާތުލް ޖާރިޔާ) ކަމަކަށެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އުޅޭއިރުވެސް މުސްލިމެއްގެ ޝަހުސިއްޔަތު ގެއްލުވާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ހަގީގީ ދުނިޔޭގައި މީހުންނާ މުއާމަލާތްކުރާއިރު ގެންގުޅޭ ރިވެތި އަހުލާގާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އިހުތިރާމް އިންޓަނެޓުގެ ދުނިޔޭގައިވެސް ދަމަހައްޓަން ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ ޕޯސްޓެއް ކުރުމުގެ ކުރިން އަދި ކޮންމެ ކޮމެންޓެއް ލިޔުމުގެ ކުރިން، މިއީ الله ރުހިވޮޑިގެންވާނެ އަމަލެއްތޯ އަމިއްލަ ނަފްސާ ސުވާލުކޮށްލުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ.
ރެފަރެންސް:
ކީރިތި ގުރުއާނުގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ:
ސޫރަތު ގާފް ގެ 18 ވަނަ އާޔަތް (އިންސާނާ ބުނާ ކޮންމެ ބަހެއް ލިޔުއްވުމަށް މަލާއިކަތުން ތިއްބަވާކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ އާޔަތް).
ސޫރަތުލް ހުޖުރާތުގެ 6 ވަނަ އާޔަތް (ހަބަރެއް ލިބުމުން އޭގެ ތެދުދޮގު ބެލުމަށް އަންގަވާފައިވާ އާޔަތް).
ސޫރަތުލް ހުޖުރާތުގެ 12 ވަނަ އާޔަތް (ގީބަ ބުނުމަކީ މަރުވެފައިވާ އަހުގެ މަސްކެއުން ފަދަ ކަމެއްކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ އާޔަތް).
ހަދީސް ފޮތްތައް:
ސަހީހު މުސްލިމް (މީހަކު އަޑުއަހާހާ އެއްޗެއް ފެތުރުމަކީ އޭނާ ދޮގުވެރިއަކަށް ވުމަށް ފުދޭކަމެއް ކަމަށް އައިސްފައިވާ ހަދީސް).
ސަހީހު ބުހާރީ އަދި ސަހީހު މުސްލިމް (ހަގީގީ މުސްލިމަކީ އޭނާގެ ދުލާއި އަތުގެ ނުބައިކަމުން އެހެން މީހުން ސަލާމަތްވެގެންވާ މީހާ ކަމަށް އައިސްފައިވާ ހަދީސް).
އިސްލާމީ އަހުލާގުގެ ފޮތްތައް:
ދުލުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ވަގުތުގެ މުހިންމުކަމާ ގުޅޭގޮތުން އިލްމުވެރިން ލިޔުއްވާފައިވާ ދީނީ ފަތުވާތަކާއި ލިޔުންތައް (Social Media Ethics in Islam).
